زمان بارگزاری این صفحه: 11:53 AM UTC

آرایش جناح های سیاسی برای مجلس دهم

همواره در کشورمان، انتخابات محمل تغییرات در عرصه ی سیاسی کشور است. در سال ۱۳۹۴ نیز انتخابات دهمین دوره ی مجلس شورای اسلامی برگزار خواهد شد اما این انتخابات مجلس با سایر انتخابات این نهاد مهم و تأثیرگذار تفاوت های فراوانی دارد. بعد از روی کار آمدن دولت یازدهم و پیروزی گفتمان اعتدال و تشکیل دولت یازدهم به نظر می رسد تلاش ها برای فتح مجلس دهم نیز ادامه دارد.

آرایش جناح های سیاسی برای مجلس دهم

 پایگاه تحلیلی خبری صدای گیلان (sedayegilan.ir)؛

انتخابات یازدهمین دوره ی ریاست جمهوری بیش از پیش باعث گسستگی و واگرایی جریان ها و گروه های سیاسی شد. اصول گرایان در این انتخابات وحدت را شکستند و تفرقه را تئوریزه کردند. این اختلاف اثرات بعدی نیز برجای گذاشت تاجایی که در جلسه رأی اعتماد وزرای دولت و کابینه ی یازدهم، این اختلاف و ناهماهنگی خود را نشان داد. این در حالی است که گروه های رقیب خود را برای پیروزی در بهارستان آماده کرده اند. هر چند استراتژی اصول گرایان بهشت، بهارستان، پاستور بود اما اصلاح طلبان نیز استراتژی خود یعنی پاستور، بهشت و بهارستان را در برنامه خواهند داشت. اما در انتخابات مجلس دهم رقابت در دو سطح مطرح خواهد شد. سطح جریان های سیاسی برای فتح بهارستان و سطح تیم شخصیت های سیاسی برای فتح ریاست بهارستان. در سطح اول رقابت بین اصول گرایان و اصلاح طلبان و اعتدال گرایان یا همان طیف دولت خواهد بود و از طرف دیگر و در سطحی دیگر رقابت بین شخصیت های سیاسی برای تصاحب ریاست مجلس خواهد بود،‌ از این رو انتخابات مجلس دهم اهمیتی دو چندان خواهد یافت.

۱٫ سطح اول:‌ جریان های سیاسی

جریان های سیاسی در ایران هر چند تعریف مشخصی ندارند اما نمی توان آنها را در تحلیل های سیاسی نادیده گرفت. در انتخابات و فضای سیاسی ایران جریان ها و جناح های سیاسی نقشی تمام و کامل ندارند اما جهت گیری ها را مشخص می کنند. در انتخابات اخیر نیز هر چند جناح ها و جریان های سیاسی نیز تلاش کردند تا اوضاع و کنترل سیاسی اوضاع را بدست گیرند اما در نهایت این شخصیت ها و توان شخصی آنان بود که در انتخابات ریاست جمهوری برنده شدند. دکتر روحانی نه به جریان و جناح سیاسی اصول گرایان محسوب می شد و نه در زمره ی اصلاح طلبان تعریف می شد اما توانست جریان ها را به کناری نهاده و ریاست جمهوری را تصاحب کند. اما نمی توان نقش و جهت گیری کلان جناح ها را مخصوصا در انتخابات مجلس که بیشتر در پی لیستی بودن رأی دادن است نادیده گرفت.

۱٫۱  جریان اصول گرایان

اصول گرایان نمی توانند نسبت به انتخابات مجلس بی تفاوت باشند. چراکه اصول گرایان در مجلی نهم دارای اکثریت هستند؛‌ هر چند اکثریت شکننده اما بهارستان به نام اصول گرایان خورده است. از طرف دیگر شکست اصول گرایان در انتخابات ریاست جمهوری باعث شد تا آنان از شکست درس بگیرند و تلاش کنند تا موقعیت خود را اثبات کنند. اما این جریان سیاسی خود به گروه های دیگری تقسیم می شوند که هر یک هدف خود را در انتخابات مجلس دهم پی خواهند گرفت.

– رهپویان و جمعیت ایثارگران

یکی از جریان های فعال در اردوگاه اصول گرایان رهپویان و جمعیت ایثارگران هستند. این دو گروه اصول گرایی مواضع نزدیک به هم دارند و در بسیاری از تصمیم سازی های سیاسی حضور پررنگی دارند.

نقش این دو گروه در مجلس هفتم برجسته و تأثیرگذار بود تا جایی که توانستند هیئت رئیسه ی مجلس را در دست گرفته و حداد عادل را به ریاست مجلس برسانند. یکی از ویژگی های این دو گروه سیاسی وحدت سازی و محوریت در انتخابات های مختلف بوده است. این دو گروه اصول گرایی احتمالا با سر لیست حدادعادل به عرصه ی انتخابات حضور پیدا خواهند کرد.

– جبهه ی پایداری

از جریان های نوظهور در اردوگاه اصول گرایی، جبهه ی پایداری انقلاب اسلامی هستند. این جبهه که در آستانه ی انتخابات مجلس نهم شکل گرفتند تلاش بسیاری برای خالص سازی اردوگاه اصول گرایی مصروف داشت که نتیجه ی آن چیزی جز تئوریزه شدن تفرقه و شکست اتنختابات ریاست جمهوری یازدهم برای اصول گرایان نبود. این جریان هر چند در انتخابات مجلس نهم نتوانست اکثریت را در مجلس به دست بگیرد و در نهایت مجبور شد با دو گروه رهپویان انقلاب اسلامی و جمعیت ایثارگران ائتلاف کند اما بی شک آنان نیز برای مجلس دهم برنامه خواهند داشت. این گروه احتمالا با سر لیستی سعید جلیلی یا کامران باقری لنکرانی در انتخابات حضور خواهند داشت.

–  رهروان ولایت و سنتی ها

سومین جرگه ی اصول گرایان که در مجلس نیز دارای اکثریت می باشند، گروه رهروان ولایت می باشند که از منظر جریان شناسی جزو اصول گرایان سنتی محسوب می شوند. این گروه توانستند در مجلس علی لاریجانی را در رقابت با حدادعادل به ریاست مجلس هشتم و نهم برسانند. این گروه رابطه ی خوبی با دولت یازدهم داشته و توانستند برخی از وزارت خانه هایی نظیر وزارت کشور، وزارت اطلاعات، ‌وزارت دفاع و وزارت دادگستری را در دولت به دست گیرند. این جریان همچنین توانست ریاست دفتر ریاست جمهوری را نیز تصرف کند. نهاوندیان از سوی روحانی مسئول هماهنگی تیم اقتصادی دولت شد. فراکسیون این جریان هر چند پس از روی کارآمدن دولت یازدهم و گفتمان اعتدال،‌ترک هایی از تفرقه را برداشت اما حضور این فراکسیون و اثرگذاری آن در انتخابات بعدی مجلس غیر قابل انکار است.

۱٫۲  جریان اصلاح طلبان

انتخابات ریاست جمهوری باعث پالایش نیروهای و جریان های سیاسی شد. اصلاح طلبان با انتخابات جانی تازه گرفتند و امید در آنان زنده شد. آنان هرگز فکر نمی کردند که بتوانند در پاستور نیروها و هم حزبی های خود را ببینند از این رو این انتخابات باعث شد تا اصلاح طلبان برای تصاحب بهشت و بهارستان تلاش کنند. تلاش آنان برای فتح بهشت به هدف نرسید و تنها توانستند مسجدجامعی را به صورت نیم بند و لرزان به ریاست شورای شهر تهران رسانند. اما اصلاح طلبان برای بهارستان با برنامه خواهند آمد و استراتژی تعریف     می کنند و تیم سازی می کنند. در اردوگاه اصلاح طلبان جریان ها و گروه هایی زیاد قابل شمارش و تفکیک نیست اما سه جریان حزب منجله مشارکت، مجمع روحانیون مبارز و سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی و همچنین کارگزاران را می توان از جمله گروه هایی این اردوگاه دانست. محمدرضا تابش نیز هدف اصلی اصلاح طلبان را حضور قوی و اثرگذار در انتخابات بعدی مجلس یعنی مجلس دهم اعلام کرد.

–  مشارکتی ها

حزب مشارکت در حوادث پس از ۸۸ منحل شد اما اشخاص منتسب به این حزب همچنان تلاش دارند تا هویت نیم بند خود را احیا کنند. این اشخاص در تحولات پس از انتخابات یازدهم توانستد در برخی از مناصب دولت حضور پیدا کنند هر چند از تصاحب کرسی وزارت باز ماندند.

–  مجمع روحانیون مبارز

مجمع روحانیون مبارز را می توان مهترین تشکل سیاسی جناح اصلاح طلبان داسنت. این تشکل سیاسی همچنان دوران سکوت را طی می کند هر چند یکی از اعضای برجسته ی او یعنی مجید انصاری توانست به منصب معاونت پارلمانی دولت برسد.

–  کاگزاران

این جریان سیاسی که می توان آن را قوی ترین جریان داخلی دولت دانست تلاش بسیاری برای فتح مجلس به کار خواهد بست. محمد شریعتمداری، اسحاق جهانگیری، علی اکبر ترکان و … شخصیت هایی هستند که به صراحت در مورد مجلس دهم و اهمیت آن سخن گفته اند. محمد شریعتمداری معاون اجرائی رئیس جمهور صراحتا بیان داشته که مچلس بعدی مجلس اعتدال خواهد بود.

–  سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی

از جمله گروه های تصمیم ساز در بین اصلاح طلبان سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی بوده که در حال حاضر فعالیت سیاسی نداشته و تحرک چندانی از آنان دیده نمی شود. اما شخصیت های این جریان همچنان در عرصه ی سیاست حضور داشته و به تحلیل و جهت گیری سیاسی می پردازند.

۱٫۳  جریان دولت، ‌اعتدال گرایان

در ایران همواره دولت ها تلاش کرده اند تا ترکیب مجلس را نیز به نفع خود تغییر دهند. این دولت نیز از آن تلاش مستثنی نیست. محمد شریعتمداری معاون اجرایی رئیس جمهور نیز نتوانست این تمایل رو مخفی کند و به گونه ای آن را علنی ساخت. دولت به بهارستان نیاز دارد تا برنامه های خود را پیش ببرد و از طرف دیگر جریان های دیگر سیاسی از حضو رو تلاش دولت احساس خوبی نخواهند داشت.

۲٫ سطح دوم: شخصیت ها برای ریاست مجلس:

سطح دوم ریاست مجلس به عنوان یکی از سران قواست که همواره از سوی شخصیت های سیاسی مطرح دنبال می شود. در ایران سابقه نشان داده که افراد بعضی از روسای ا مجلس برای ریاست قوه ی مجریه تلاش کرده اند و از طرف دیگر برخی از چهره های سیاسی که در انتخابات ریاست جمهوری ناکام ماندند برای کسب ریاست قوه ی مقننه تلاش خواهند کرد. اما در بین شخصیت های سیاسی تقریبا ده چهره برای ریاست مجلس دهم با هم رقابت خواهند کرد. این ده نفر عبارتند از:

۲٫۱ علی لاریجانی

علی لاریجانی از جمله چهره های سیاسی بود که هر چند نتوانست بر صندلی پاستور تکیه بزند اما توانست بر ریاست بهارستان بنشیند. علی لاریجانی ریاست دو مجلس هشتم و نهم را توانست با فراکسیونی که به راه انداخت به دست گیرد. فراکسیون رهروان ولایت مجلس نهم نیز توانست اقتدار لاریجانی را قوت ببخشید و وی را در برابر رقیبش یعنی حدادعادل پیروز کند. لاریجانی علاوه بر تلاش برای حضور قدرتمند در مجلس دهم باید این مجلس را نیز مدیریت کند تا مجلس نهم دچار تفرقه و تشت نشده و ریاستش متزلزل نشود.

۲٫۲ غلامعلی حدادعادل

حداد عادل در مجلس ششم آخرین نفر لیست ۳۰ نفره ی تهران بود که توانست به مجلس اصلاح طلبان راه یابد. حداد عادل در مجلس ششم ریاست فراکسیون اصول گرایان که در اقلیت بودند را بر عهده گرفت. این استقامت باعث شد تا در مجلس هفتم که ترکیب به نفع اصول گرایان تغیییر کرد به ریاست مجلس برسد. حدادعادل در مجلس هشتم و نهم نیز برای کسب دوباره ی ریاست بهارستان تلاش کرد اما علی لاریجانی توانست صندلی ریاست را تصاحب کند.. حدادعادل رقیب بالفعل لاریجانی در مجلس است و به گونه ای است که عده ای مجلس را دارای دو رئیس می داند. لاریجانی در هیئت رئیسه و حداد عادل در صحن. حدادعادل و فراکسیون متبوعش یعنی فراکسیون اصول گرایان نقشی جدی و اثرگذار در انتخاب و رأی به وزرای پیشنهادی دولت یازدهم داشته است. آنان به فراست به نقش مجلس توجه داشته و از مجلس هفتم حضور قدرتمندی در بهارستان داشته اند.

۲٫۳ علی اکبر ناطق نوری

گمانه زنی ها حاکی از حضور و فعالیت سیاسی دوباره ی علی اکبر ناطق نوری دارد. ناطق نوری توانست در انتخابات ریاست جمهوری اوضاع را به نفع روحانی مدیریت کند و باعث پیروزی وی شود. از این رو بسیاری وی را مرد پنهان دولت یازدهم می دانند. شاید به عقیده ای برخی از تحلیل گران ناطق نوری را در جایگاه ریاست مجلس می تواند عدل و بدیل روحانی در ریاست قوه ی مجریه دانست. بنابراین ناطق را نیز می توان به این لیست بلند بالا اضافه کرد ناطق سابقه ی دو دوره ی ریاست مجلس را در کارنامه خود را دارد و از طرف دیگر چهره ای میانه و معتدل در بین جریان ها و گروه های سیاسی محسوب می شود.

۲٫۴ محمدرضا عارف

محمدرضا عارف به عنوان نماینده ی اصلاح طلبان در انتخابات یازدهمیندوره ی ریاست جمهوری حضور یافت اما به دلیل ضرورتی که پدرخوانده ها گرفته بودند مجبور شد از ادامه ی رقابت خارج شود. اما کناره گیری عارف باعث محبوبیت بیشتر و تبدیل شدن به شخصیتی مهم و اثرگذار در بین اصلاح طلبان شد. نکته ای که هاشمی رفسنجانی فراست آن را دریافت و با پیشنهاد پذیرفتن مسئولیت ریاست مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام تلاش کرد تا عارف و محبوبیت را تصرف کند. اما عارف نیز ترجیخ داد هویت مستقل و اصلاح طلبی خود را حفظ کند. از این رو عارف را می توان در بین تمامی گزینه ای موجود در اردوگاه اصلاح طلبان قوی تر دانست که ممکن است نقش ریاست مجلس دهم را برعهده بگیرد. این فرضیه زمانی تقویت می شود که بدانیم عارف خود را برای تشکیل حزبی فراگیر آماده می کند. عارف در این زمینه گفته: (ما هنوز در مورد حزب به جمع‌بندی نرسیده‌ایم که یک حزب جدید تشکیل دهیم و یا احزابی که وجود دارند را حمایت و تقویت کنیم اما یکی از فعالیت‌های احزاب مشارکت در صحنه‌های سیاسی از جمله مجلس است، بنابراین اگر حزبی تشکیل دهم قطعاً مشارکتی جدی در انتخابات مجلس خواهم داشت). همچنین عارف در جریان رای اعتماد نمایندگان مجلس به وزاری کابینه روحانی و در جمع برخی از فعالان اصلاح طلب گفته بود: (اصلا‌ح‌طلبان انتخابات مجلس گذشته را به راحتی از دست دادند، اما برای انتخابات مجلس آینده باید برنامه جدی داشته باشند). (۲)

۲٫۵ محمود احمدی نژاد

هر چند هاشمی رفسنجانی بعد از اتمام دوره ی ریاست جمهوری خود دوباره برای کسب ریاست مجلس خیز برداشت اما نتایج آرای شهر تهران چندان به مذاق هاشمی خوش نیامد و وی ترجیح داد ریاست بهارستان را به عطایش ببخشد. این مدل برای احمدی نژاد هم قابل پیش بینی است.

احمدی نژاد از جمله شخصیت های مطرح سیاسی برای کسب مجلس و ریاست آن است. هر چند احمدی نژاد در دوره ی ریاست جمهوری خود بارها شأن مجلس را نادیده گرفت و آن را رأس امور ندانست اما حضور احمدی نژاد در مجمع تشخیص مصلحت نظام نشان داد که وی تنها جایگاه هایی که خود حضور دارد را مهترین منصب سیاسی می داند.

۲٫۶ سعید جلیلی

سعید جلیلی که با حضور خود در عرصه ی انتخابات ریاست جمهوری یازدهم تمامی پیش بینی ها را تغییر داد امکان دارد دوباره در روزهای منتهی به انتخابات مجلس نیز احساس تکلیف کند و تبدیل به یکی از چهره های مطرح در انتخابات ۱۳۹۴ مجلس شود. سعید جلیلی با پشتوانه ای که در انتخابات ریاست جمهوری یازدهم به دست آورد، احتمالا خود را برای فعالیت های سیاسی آماده می کند.

۲٫۷ محسن رضائی

به نظر می رسد محسن رضائی نیز ترجیح داده از بهارستان راهی پاستور شود. از این رو خبرها حاکی از آن است که محسن رضائی تیم خود را برای فتح مجلس بسیج کرده است. محسن رضایی برای مجلس نهم تلاش کرد با تشکیل جبهه ی ایستادگی،‌مجلس را برای دولت احتمالی خود در اختیار بگیرد اما نه پاستور و نه بهارستان  ونه بهشت هیچ کدام تاکنون درب خود را به روی محسن رضائی باز نکرده اند.

۲٫۸ علی اکبر ولایتی

علی اکبر ولایتی نیز از جمله شخصیت های سیاسی است که به احتمال زیاد از قطب های انتخابات مجلس ۱۳۹۴ خواهد شد. علی اکبر ولایتی در انتخابات ریاست جمهوری با عدم کنارگیری عملا باعث تزلزل موقعیت خود در جناح اصول گرایی شد. شاید این حضور در انتخابات مجلس فرصتی برای ترمیم این چهره باشد. خبرها حاکی از فعال شدن تیم ولایتی برای زمینه سازی حضور وی در بهارستان شده اند.

۲٫۹  کامران باقری لنکرانی

کامران باقری لنکرانی را نیز می توان به این لیست بلند بالا اضافه کرد. اگر پایداری ها از عملکرد جلیلی در اتخابات ریاست جمهوری ناراحت باشند محتمل ترین گزینه برای مطرح شدن این جبهه در انتخابات مجلس دهم را کامران باقری لنکرانی دانست.

۲٫۱۰  نماینده دولت

در این بین نباید نقش نماینده و طیف دولت را در انتخابات مجلس نادیده گرفت. این فرد ممکن است یک فرد میان تمامی گزینه های فوق باشد و یا یک گزینه ی دیگر اما به هر حال دولت به بهارستان و انتخابات ۹۴ آن بی اعتنا نیست. کما اینکه دولت های قبل هم بی اعتنا نبودند.

– جمع بندی:

به صورت جمع یندی می توان این گونه بیان داشت که انتخابات مجلس دهم با توجه به تحولات عرصه ی سیاسی کشور بعد از انتخابات ریاست جمهوری اخیر اهمیت دو چندان یخواهد شد. تلاش دولت برای در اختیار گرفتن کرسی های مجلس،‌تلاش اصول گرایان برای حفظ پایگاه قدرت خود و کوشش اصلاح طلبان برای احیاء دوباره ی خود در عرصه ی سیاسی کشور تنها بخشی از دلالی جریان های سیاسی برای انتخابات مجلس دهم است. از طرف دیگر لیست بلند بالایی از شخصیت های سیاسی وجود دارد که احتمالا خود را برای تصاحب ریاست بهارستان آماده می کنند از این رو انتخابات مجلس دهم را باید دارای آرایشی جدید و متفاوت دانست./دیدبان

مطالب بیشتر؛

کلیدواژه ها: ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ،






عناوین ویژه