زمان بارگزاری این صفحه: 6:10 AM UTC

بحران برداشت بی رویه‌ی بستر رودخانه‌های گیلان

گیلان – رودخانه‌ها نقش مهمی در اقتصاد و زندگی مردم گیلان دارند. متاسفانه رودخانه‌های گیلان سال‌هاست که بر اثر کم آبی، آلودگی ناشی از ورود انواع فاضلاب‌های شهری، صنعتی و کشاورزی سلامت خود را از دست داده‌اند.

برداشت بی رویه‌ی بستر رودخانه‌های گیلان

پایگاه تحلیلی خبری صدای گیلان (sedayegilan.ir)؛

 

متن زیر برگرفته از وبلاگ احمد زاهدی لنگرودی  می باشد؛

رودخانه‌ها نقش مهمی در اقتصاد و زندگی مردم گیلان دارند. متاسفانه رودخانه‌های گیلان سال‌هاست که بر اثر کم آبی، آلودگی ناشی از ورود انواع فاضلاب‌های شهری، صنعتی و کشاورزی سلامت خود را از دست داده‌اند و برداشت‌های غیر اصولی شن و ماسه از آن‌ها ادامه‌ی حیات و تخم ریزی را برای ماهیان دشوار ساخته است. علاوه بر مشگل ماهی‌گیری و صید ـ که منشاء آن ماهیانی هستند که در رودخانه‌ها تخم‌ریزی می‌کردند ـ نابودی رودخانه‌هایی که اغلب نهرها و انشعابات آب از آن‌ها به سوی شالیزارها کشیده شده‌اند، منبع اصلی آبرسانی بخش کشاورزی استان است که با خطر مواجهه شده. و مدتهاست ماهی‌گیرانی که برای تفریح در کنار رودخانه‌های کوچک و بزرگ استان تلاش می‌کنند ماهی بگیرند، ماهی کمتری پیدا می‌کنند. و این‌روزها صحبت از بحران کم آبی در بخش کشاورزی گیلان هم شنیده می‌شود.

 

بیش از ۴۰ رودخانه در استان گیلان جریان دارد. مهمترین رودخانه‌‌ی گیلان، سفیدرود است که پس از گذشتن از دره‌ی منجیل، دلتاهای وسیعی با شاخه‌های بسیار تشکیل داده و در نزدیکی بندر کیاشهر (۶۵ کیلومتری شمال شرقی رشت) به کاسپین می‌ریزد. شعبه‌های مهم این رود در گیلان عبارتند از: صیقلان رودبار که از شهر رشت می‌گذرد و حشمت رود و نو رود که آب آن‌ها به مصرف زراعت می‌رسد. پل رود، کرگان رود، شفا رود، دیناچال، ناو رود، شمرود و شلمان رود از دیگر رودهای مهم جلگه‌ی گیلان هستند. در نتیجه سفیدرود نقشی به مانند شریان حیاتی در استان گیلان دارد، درحالی‌که این رودخانه در حال مرگ تدریجی است. یکی از دلایل این فاجعه، برداشت غیر مجاز شن و ماسه از بستر رودخانه سفید رود است.

 

از آسیب‌های مهم وارده به رودخانه‌های گیلان برداشت بی رویه و غیر مجاز شن و ماسه از بستر رودخانه‌های استان است. اگر چه طبق قانون هرگونه برداشت رودخانه‌ای در شش ماه اول سال ـ از تاریخ ۱۵ اسفند تا ۳۱ شهریور ـ ممنوع است؛ اما هیچ محدودیت عملی هم در این زمان برای جلوگیری از برداشت بی‌رویه از رودخانه‌ها وجود ندارد. در حالی‌که صدور احکام محکم دستگاه قضایی می‌تواند سودجویان را ناامید کند. بر اساس ماده ۱۱ قانون اراضی مستحدث و ساحلی، هر کس از اراضی مزبور برداشت کند و ماسه و خاک تخریب کند، به حبس تا سه سال و خلع ید محکوم خواهدشد. اما متاسفانه سازمان‌های متولی همچون محیط‌ زیست از این تخلف آشکار چشم‌پوشی می‌کنند. […]

 

در مواردی شرکت‌هایی که به عنوان پیمانکاران برداشت کننده‌ی شن و ماسه از بستر رودخانه، موسوم به «معدن» فعالیت می‌کنند، بخشی از رودخانه‌ها را از طریق رانت‌هایی […] برای کسب سود بیشتر، بیست و چاهار ساعته اقدام به برداشت شن و ماسه از بستر رودخانه‌ها می‌کنند! عدم اعمال محدودیت در برداشت بی‌رویه منابع شن و ماسه و صدور مجوزهای غیر کارشناسی به دلیل سود جویی افرادی خاص، خسارات جبران ناپذیری به طبیعت زیبای استان گیلان وارد ساخته که برخی خسارت سالیان بعد آشکار می‌شود.

 

اقدامی که در کوه‌های استان نیز شاهد آن بوده‌ایم. ولی از آن‌جا که برداشت منابع از بستر رودخانه نسبت به منابع کوهی به دلیل کیفیت بالای این منابع، آب کافی در مجاورت رودخانه‌ها، شتاب عملیات پروژه‌های عمرانی و صنعتی و سودآوری فراوان، آسان‌تر است؛ خطر بیشتری متوجه‌ی رودخانه‌های استان گیلان است.

 

افزایش جمعیت ساکن و گردشگران، به ویژه تمایل بیشتر آنان برای سکونت یا اقامت در سواحل دریا و احداث سازه های مختلف برای سکونت و افزایش تاسیسات شهری، زمینه‌ را برای تخریب رودخانه‌ها و سواحل به طرق گوناگون نظیر برداشت شن و ماسه فراهم می‌کند. در حالی که شن و ماسه‌ی مورد نیاز برای مصارف عمرانی باید از کارخانه‌های تولید ماسه تامین شود. این کار نه تنها باعث حفظ سواحل و رودخانه‌ها می‌شود بلکه ماسه نیز دانه‌بندی مناسب‌تری دارد و در ترکیب با سیمان، محصول بهتری به وجود می‌آورد.

 

و در این بین تنها شن و ماسه‌ی بستر رودخانه نیست که برداشت می‌شود، با این برداشت، محیط زیست و جانداران و گیاهان رودخانه و حاشیه‌ی آن هم نابود می‌شود.

در اثر این برداشت‌های بی‌رویه، آب آلوده شده و ترکیب لایه‌ای و لجنی در طبقات زیرین و ناپایدار بستر رودخانه سبب می‌شود که جمعیت گیاهان آبزی نظیر جلبک‌ها و فیتوپلانکتون‌ها کاهش یابد و جمعیت جانوری نیز به لحاظ از بین رفتن آب و منابع غذایی رو به نابودی بروند. تخریب اجتماعات گیاهی و جانوری ناشی از دخل و تصرف در حریم و بستر رودخانه و تغییرات منفی ناشی از برداشت شن و ماسه به محل برداشت محدود نمی‌شود، بلکه کیلومترها بالاتر و پایین‌تر از محل برداشت نیز مشهود است.

 

واقعیت این است که گیلان یکی از آلوده‌ترین رودخانه‌های کشور و جهان را دارد. وضعیتی که متاسفانه نشان دهنده‌ی کم توجهی مردم به این موضوع است. رودخانه‌های گیلان سال‌هاست که دیگر رودخانه نیستند. آنها به فاضلاب‌هایی تبدیل شده‌اند که هیچ موجود زنده‌ای قادر به ادامه‌ی حیات در آنها نیست. و این خود معضل دیگری است که علاوه بر بداشت بی رویه و غیر مجاز از بستر رودخانه‌های استان، آلودگی آب آن‌ها را نیز موجب شده و در نهایت منجر به خشکی و مرگ رودخانه‌های گیلان خواهد شد.

مطالب بیشتر؛

کلیدواژه ها: ، ، ، ، ، ، ،






عناوین ویژه