زمان بارگزاری این صفحه: 1:39 PM UTC

شکوه یلدا در باور اهالی آستارا

شب یلدا درازترین شب سال ، اول برج جدی و شروع چله بزرگ زمستان که از دیرباز به عنوان یکی از شب های پرخاطره و به یاد ماندنی ایرانیان به حساب می آید ، نزد مردم شهرستان مرزی آستارا از جایگاه مهم فرهنگی و اجتماعی برخوردار است.

شب یلدا

پایگاه تحلیلی خبری صدای گیلان (sedayegilan.ir)؛

با گذشت چندین سال از دوران قدیمی و باصفای شب نشینی های یلدا و شروع نخستین چله زمستان ، باز هم بسیاری از اهالی آستارا به سبک گذشته این روز را به طور مفصل جشن می گیرند و با حضور در منزل بزرگترها تا نیمه های شب بیدار می مانند و خاطرات شیرین گذشته را مرور می کنند.

 

شب نشینی یلدا در شهرستان مرزی بندر آستارا همچون سال های گذشته رنگ تنقلات و میوه دارد به طوری که کودکان با شادمانی از فرارسیدن از این مناسبت شادی آفرین یاد می کنند.

 

در این شب علاوه بر خوردن هندوانه که هنوز هم بین بسیاری از ایرانیان مرسوم است ، انار هم یکی دیگر از میوه هایی است که مصرف زیادی دارد و در کنار سایر تنقلات مصرف می شود.

 

در چند روز اخیر بازار خرید و فروش تنقلات و میوه های شب یلدا در شهرستان آستارا رونق گرفته و در روز جاری به اوج خود رسیده است.

 

هر چند که اشتیاق مردم برای برپایی آیین های این روز که در منطقه به چله گئجه سی موسوم است ، به چشم می خورد ولی گرانی برخی از اقلام ، تنقلات و میوه های شب یلدا ، شیرینی این آیین ها را کمرنگ کرده است.

 

در روزهای اخیر به طور متوسط قیمت هر کیلو میوه شب یلدا ۳۰ درصد گران تر شده و میوه هایی مانند سیب ۴۰ هزار ریال ، انار ۴۵ هزار ریال ، پرتقال تامسون ۲۵ هزار ریال و هندوانه کیلویی ۴۰ هزار ریال به فروش می رسد.

 

قیمت برخی آجیل ها از جمله پسته و مغز بادام نیز به کیلویی ۴۵۰ تا ۶۰۰ هزار ریال رسیده که پیش از این با ۲۰ درصد پایین تر به فروش می رسید.

 

همچنین ماهی سفید به سبب آماده کردن ماهی شکم پر(ماهی لونگی) توسط مادران خانه به عنوان غذای مرسوم شب یلدا کیلویی ۲۲۰ هزار ریال به فروش می رسد که پیش از این ۱۵۰ هزار ریال بود.

 

مقایسه گفته های پیشینیان و ذکر خاطرات بزرگان منطقه با وضعیت فعلی تفاوت و تغییرات به وجود آمده در برگزاری آیین های شب یلدا را بیشتر نمایان می کند.

 

اکبر اکسیر شاعر طنزپرداز و سرشناس کشور درباره آیین های شب یلدا به خبرنگار ایرنا گفت: یلدا ، تولد نور و روشنایی و یادآور بهترین سنت های اصیل و با هویت ایرانی است.

 

وی صله رحم را بهترین فرهنگ عجین شده با یلدا دانست و بیان کرد: آستارایی ها در گذشته با هندوانه و انار که سمبل آتش و گرما هستند، محفل سرد زمستانی خود را گرم می کردند و در سالهای دور مردمان این خطه با روشن کردن چراغهای نفتی موسوم به لامپا در کنار قرآن مجید و دیوان حافظ آخرین شب پاییز را در شکلی به یادماندنی سپری می کردند.

 

وی افزود: گرفتن فال حافظ ، اجرای موسیقی محلی ، تعریف داستان ها و حکایات قدیمی و صرف غذاها و تنقلات محلی از قبیل شورازگیل ، شورآرمود ، قووود ، تخم آفتابگردان محلی ، تخم کدو و لبو از جمله کارهایی بود که طی شب یلدا در خانواده ها انجام می شد.

 

وی بزرگترین آرزوی خود را برگزاری همایش احیای این گونه آیین های محلی ذکر و اظهار کرد: برگزاری زنده این آیین ها در مناسبت های خود می تواند هویت فرهنگی در حال فراموشی منطقه را احیا کند.

 

وی ادامه داد: با ماشینی شدن زندگی ها ، ورود فضای مجازی به کانون خانواده ها و توسعه آپارتمان نشینی دیگر از همدلی سابق در بین اعضای خانواده ها خبری نیست و این می تواند به عنوان زنگ خطری جدی تلقی شود.

 

هوشنگ وقردوست یکی از چهره های سرشناس فرهنگی شهرستان نیز رسانه های جمعی به خصوص تلویزیون را مهمترین عامل در کم رنگ تر شدن آیین های شب یلدا می داند و می گوید: در سال های گذشته بیشتر اقوام و اعضای خانواده ها دور هم جمع شده و با بیان خاطرات ، داستان ها ، حکایات و تجارب زندگی ، بلندترین شب سال را سپری می کردند در حالی که اکنون در شب های یلدا تلویزیون یکه تازی می کند و مجالی برای اظهار وجود حاضران در محفل های خانوادگی نمی دهد.
وی با اشاره به صرف تنقلاتی از قبیل تخم کدو ، تخم آفتابگردان و بادام زمینی در شب یلدای سال های دور این خطه بیان کرد: بسیاری از خانواده ها در قدیم هندوانه را نمی خریدند بلکه آخرین محصول خود را در وسیله مخصوصی از سقف و یا ایوان خانه آویزان می کردند و برای شب یلدا نگه می داشتند.

 

وی افزود: در آن سال ها که شب یلدا برف می آمد ، برخی مواقع بزرگترها برف را با دوشاب می خوردند و می گفتند که با این کار بدن انسان برای سرما آماده می شود.

 

وی اضافه کرد: امروز ما حسرت آن روزهای شیرین گذشته را می خوریم که در زندگی توأم با استرس کنونی، رنگ باخته و آن لطافت ها و گرمی ها در روابط بین انسان ها از بین رفته است.

 

محرم علایی از اهالی آستارا که شش دهه از عمر خود را سپری کرده و هر سال در چنین روزی برای همه فرزندان ، نوه ها و نتیجه هایش از شب های یلدای سالهای گذشته تعریف می کند، می گوید: در دوران کودکی ، پدرم بعد از چیدن هندوانه در اواخر فصل تابستان تعدادی از هندوانه های درشت را جدا کرده و در زیر شیروانی پشت بام نگهداری می کرد.

 

وی در گفت وگو با خبرنگار ایرنا افزود: در سال های گذشته کودکان برای فرا رسیدن شب یلدا و خوردن هندوانه روزشماری می کردند و گهگاهی هم به دور از چشم پدر و مادر یکی از هندوانه های ذخیره شده را برداشته و دور از چشم والدین می خوردند.

 

وی با اشاره به تدارک شام و میوه های متنوع برای شب یلدا در اغلب خانواده های آستارایی بیان کرد: هرچند که میوه های متنوعی برای شب یلدا تهیه می شود، ولی در این بین هندوانه ، به و انار جزو جدایی ناپذیر سفره های شب یلدای مردم این خطه است.

 

وی اظهار کرد: شب یلدا که فرا می رسید ، اقوام و آشنایان نزدیک به منزل بزرگ خانواده رفته و پس از صرف شام دور هم جمع می شدند و بزرگان خانواده از گذشته ها و شب های خاطره انگیز یلدا سخن می گفتند.

 

وی که با حسرت و آه از گذشته های نه چندان دور و صمیمت شب های پاییز و زمستان سخن می گفت ، افزود: در سال های گذشته مادر خانواده که از قبل تنقلات خانگی را از جمله ازگیل ، گلابی شور و کاکا (نوعی نان که از آرد برنج تهیه می شود) آماده کرده بود ، به همراه تخم کدو که بر روی بخاری هیزمی برشته می شد ، در بین شب نشینان آغاز چله که مشتاقانه به سخنان بزرگترها گوش می دادند ، پخش می کرد ولی امروزه خبری از این آیین ها نیست.

 

وی در ادامه اضافه کرد: در گذشته شب یلدا با خوردن آجیل و تنقلات آغاز می شد و بعد که نوبت به بریدن هندوانه که همه بی صبرانه منتظر آن بودند می رسید ، ابتدا سر هندوانه را بریده و آن را به چهار قسمت تقسیم کرده و برای زنان حامله نیت کرده و فال می گرفتند.

 

وی همچنین گفت: پیشینیان اعتقاد عمیقی به فال هندوانه شب یلدا داشتند و با آن دختر یا پسر بودن فرزند زنان حامله را مشخص می کردند که در بیشتر مواقع با واقعیت مطابقت داشت.

 

یلدا در زبان سریانی به معنای میلاد می باشد و چون شب یلدا را با میلاد حضرت مسیح مطابقت می دهند ، از این رو به این نام نامیده شده است.

/ ایرنا

مطالب بیشتر؛






عناوین ویژه